polonia mon amour

SEMAINE HISTORIQUE À MOSCOU
C'est ce mercredi qu'a lieu, au Kremlin, l'investiture officielle du troisième président de la Russie   postsoviétique : M. Dmitri Anatolievitch Medvedev, élu le 2 mars dernier avec 70,2 % des suffrages. Jeudi, la Douma confirmera la nomination de M. Vladimir Poutine au poste de premier ministre, jusque-là occupé par M. Medvedev. Et les deux hommes se retrouveront côte à côte, vendredi, pour la parade anniversaire de la victoire sur le nazisme. Ce chassé-croisé permet à l'ex-président de contourner l'interdiction que lui faisait la Constitution de postuler à un troisième mandat consécutif. Reste à savoir comment évoluera la répartition des rôles entre lui et son successeur. Proche collaborateur de M. Poutine depuis une quinzaine années, M. Medvedev figure parmi ses fidèles. Mais l'exercice du pouvoir réserve souvent des surprises. Sans doute est-ce pour s'en préserver que l'ex-président a pris la tête du parti Russie unie, qui dispose des deux tiers des sièges au Parlement... C'est en tout cas une page importante qui se tourne dans l'histoire russe. Pour la comprendre, il faut replonger dans cette dernière. C'est le sens du livre majeur de Moshe Lewin que  « Le Monde diplomatique » a co-édité en 2003 avec Fayard : « Le Siècle soviétique ».  L'ouvrage est désormais disponible à la commande sur notre boutique en ligne
A lire sur notre site :  La présentation du livre  +  Extrait : « Qu'est-ce que le système soviétique ? » + Dans « Le Monde diplomatique » : « Octobre 1917 à l'épreuve de l'histoire », par Moshe Lewin, novembre 2007 + «  Pourquoi le président Vladimir Poutine est si populaire en Russie », par Jean Radvanyi, décembre 2007 + « La "nouvelle Russie" de Vladimir Poutine », par Jean-Marie Chauvier, février 2007.

Return of the right
Soumaya Ghannoushi, The Guardian, May 7, 2008 4:00 PM
The right is on the ascendant in Europe. After Sarkozy's resounding victory in last year's French presidential elections and Berlusconi's recent return to power in Italy, the conservatives in Britain have celebrated their largest electoral win for years in what most see as the beginning of the road back to power.
One after another, governments are falling into the hands of the right: in Austria, Sweden, and Denmark, as in Germany, Poland, and the Czech Republic. The new rightwing wave sweeping across the continent has also seen the far right not only win more supporters and sympathisers on its margins, but penetrate into the mainstream itself.
In December last year, Switzerland's far right Swiss People's Party registered the best election showing of any single party in the country for nearly a century after a campaign targeting immigrants, with a poster featuring a black sheep being kicked out by white ones under the slogan "Security Now". And last month Berlusconi swept back to power with the help of the neo-fascist National Alliance and the xenophobic Northern League, while one of his key allies, the far right Gianni Alemanno, was elected mayor of Rome.
In London, Boris Johnson, the populist and Eurosceptic conservative candidate, succeeded in unseating Ken Livingstone, while the far right British National Party won its first seat on the London Assembly. It is worth recalling that in the run-up to the elections the BNP had instructed its supporters to give Johnson their second preference votes.
The Conservative list for the London Assembly got 34.05%, while between them the British National Party (5.33%), Christian Voice (2.86%), and Ukip (1.90%) won 10% of the votes. And given that Johnson had a mere 5.5% lead over Livingstone it may be reasonable to conclude that the far right has played a decisive role in his victory.
But the far right's greatest gains have not been made in direct electoral contests. Its most significant achievements have been silent and invisible, won on the battleground of discourse, with its slogans and demands gradually infiltrating mainstream political discourse. From immigration and asylum, to national identity, and national pride, the far right's populist rhetoric has moved to the centre stage of politics. In the run-up to the French elections last year, Sarkozy was able to shatter the electoral base of the racist National Front leader Jean Marie le Pen by adopting much of his repertoire, prompting Le Pen's complaint that Nicolas Sarkozy had "stolen" his clothes.
Here in the UK, the Tories, tormented by Labour's resurrection during the 1990s, and keen to wipe out the stain of "nastiness", have had to introduce a number of adjustments to their discourse and leadership style. Iain Duncan-Smith was forced to apologetically concede that "We do believe there is such a thing as society", in an attempt to distance his party from Thatcher's damaging legacy and rebrand the Conservatives as "the party of society and the vulnerable". And when the party was defeated once again in the 2005 general election after a virulent anti-immigration and anti-EU campaign, it ditched its grey aging leader for young stylish David Cameron. The latter proceeded to reorder the party's priorities, shifting focus from immigration, asylum, and the EU, to terrorism, multiculturalism, and security.
Today, with the rise of the far right, and the decline of the left, the pressure on the Conservative party, like other centre-right European parties, no longer comes from the left as it did in the last decade, but from the right. The likelihood, therefore, is that the party will follow in the footsteps of its sister parties across Europe, moving further to the right - while remaining faithful to the Blairite magical recipe of informal style, youthful appearance, charm, and sound bites.
In its different shades and tones, the right has been the greatest beneficiary from the climate of fear reigning in Europe today: fear of terrorism, fear of Islam, fear of immigration, fear of foreigners, and the latest fear: economic recession and loss of livelihood. The post-9/11 world of tension, insecurity, and suspicion has created the ideal environment for the resurrection and flourishing of the right in all its different manifestations, from the mainstream to the extreme, often blurring the boundaries between the two.
What is undeniable is that Europe is moving to the right. The question is whether this shift is unavoidable and irreversible. Must we all accept this new reality as Europe's inescapable destiny? Or can a mobilisation and broad coalition of the left in its different variants - ethnic and religious minorities, civil rights groups, and all those opposed to the right's narrow and exclusionist political vision - bring the right's march to a halt?
Commenti di lettori:
- Oh, and Poland's new centre-right government is actually likely to be less bigoted than the catholic-conservative bunch who were thrown out by the electorate recently.

Limes, newsletter novità -- cari lettori, è in edicola  in edicola - e a seguire in libreria - Limes 3/2008
"Progetto Russia" (Putin-Medvedev, la strana coppia; Dall'Unione Sovietica all'Unione Russa?; Come smembrare Ucraina e Georgia) -- copertina e sommario sono su limesonline all'indirizzo:

Letto per caso  ... In qualche modo si ribalta la tendenza europea che vede quasi tutti i paesi condurre una politica sociale di 'sinistra' e una politica economica di 'destra' a prescindere dal colore politico del governo (con diverse sfumature Blair/Brown in Gran Bretagna, Aznar e Zapatero in Spagna, la Merckel in Germania, a parole Sarkozy in Francia). L'Italia no, va in direzione opposta, imitando la Polonia dei fratelli Kaczynski, che non a caso avevano pessima fama in Europa. Siamo su quella strada?
Più che il giudizio, trovo interessanti i paragoni ovvero la dimensione profondamente europea di questo commento. Mi colpisce il fatto che ormai ciascuno di noi ha una visione del mondo che spazia perlomeno da Londra a Berlino, da Madrid a Varsavia. 10 anni fa non era così evidente. Prima del 1989 impossibile.

Ofiary pamięci
Adam Michnik, Gazeta Wyborcza 2008-04-25
Ile razy czytałem Księgę Hioba, to miałem uczucie takiego zadziwienia, jak to możliwe, że ludzie tak dawno byli tacy mądrzy - mówi Leszek Kołakowski*
Adam Michnik: - Jak dzisiaj powinniśmy sobie radzić z pamięcią o tym, co było, z tym dziedzictwem?
Leszek Kołakowski: - Henri Bergson [filozof francuski, 1859-1941] powiada, że świadomość to jest pamięć. Świadomość nasza to tyle, co zapamiętaliśmy, świadomie, a często podświadomie z naszych doświadczeń. I to samo można powiedzieć o świadomości, o pamięci zbiorowej. Cóż to jest naród? To jest ta zbiorowa pamięć, która w ten czy w inny sposób do wszystkich dociera, przez szkołę, ale także przez rozmaitego rodzaju tradycje proste - pomniki, piosenki, pieśni, muzykę, literaturę. To wszystko czyni nas jednym narodem. Pamięć jest wszystkim, dzięki czemu żyjemy jako odrębna całość. To jest powód, dla którego ideologiczne konflikty bardzo często dzieją się przez manipulowanie pamięcią. Każdy naród ma przecież w swojej historii rozmaite karty nie bardzo chlubne, każdy naród europejski. My się staramy jakoś zminimalizować te karty albo wręcz zapomnieć o nich i temu służą rozmaite zabiegi manipulacyjne. A to, że wszyscy wiemy, że należymy do tego narodu, to w dużym stopniu dzięki temu, że są te punkty, w których pamięć działa. Prawdopodobnie dzieci mało co wiedzą, kto to był król Zygmunt, ale kolumna Zygmunta to jest jeden z tych symboli, wokół których świadomość narodowa się organizowała. Jest kolumna w Warszawie, jest kilka takich symboli: Wawel, Jasna Góra, niektóre pomniki, nazwy ulic, no i literatura. To wszystko weszło w naszą krew.
Michnik: - Ale czy ty nie masz takiego lęku, który mnie czasem dopada, że mamy tę pamięć, tę Polskę czystą, strzelistą z poezji, wierszów i że w jakimś sensie okłamujemy samych siebie. II RP, której wiele przecież zawdzięczamy, z jednej strony jest to wspaniała postać prezydenta Narutowicza, z drugiej strony są ci, którzy go zaszczuli i doprowadzili do jego zamordowania .
Kołakowski: - To jest zawsze to samo. Trzymanie się tradycji narodowej jest nam potrzebne, jest warunkiem podstawowym tożsamości, a jednocześnie jest niebezpieczne. Wszyscy znamy niebezpieczeństwa i wybryki szowinizmu, to nie jest polska specjalność. Ale w Polsce są szczególne warunki, w których ta rzecz kwitła, bo była tradycja utraconej niepodległości, powstań, ciągła obawa przed obcymi, przed zalewem jakimś. I wskutek tego mieliśmy te kawałki takie bardzo brzydkie w historii dwudziestolecia.
Michnik: - Najgorsze jest to, że to bardzo brzydkie przeplatało się z bardzo pięknym. Jeżeli weźmiemy obóz Józefa Piłsudskiego, tam byli wspaniali ludzie, nadzwyczajni patrioci, ofiarni, bezinteresowni, nieskorumpowani i jakoś to tak się zaplotło, że repliką na mord Narutowicza i na skorumpowanie polskiego życia stał się wojskowy zamach stanu, a w konsekwencji sfałszowane wybory, proces brzeski itd. I jak dzisiaj przekazywać pamięć o II RP?
Kołakowski: - Chciałbym wiedzieć, ale nie wiem, jak odbywa się w szkołach nauka historii, czego się tam uczy.
Michnik: - Jest to, niestety, na ogół apologetyka.
Kołakowski: - Apologetyka? No nie wiem, tak samo nie wiem, jak się uczy we Francji historii rewolucji francuskiej czy w Niemczech - historii reformacji. Jakieś elementy tej historii europejskiej musimy znać. Nie musimy znać wszystkich imion, wszystkich żon Henryka VIII...
Michnik: - ...bo dużo...
Kołakowski: - ...ale powinniśmy wiedzieć najogólniej, czym była schizma anglikańska i historia reformacji.
Michnik: - Schizma anglikańska? Mówisz językiem ojców Kościoła katolickiego.
Kołakowski: - Dlaczego?
Michnik: - Anglikanie tak o sobie nie mówią, Leszku.
Kołakowski: - To prawda, ale myślę, że jest to rzecz całkowicie adekwatna. Ta pamięć nas kształtuje jako Polaków i jako Europejczyków. Przy czym zarówno Polacy, jak i inne narody europejskie mają te niechlubne karty.
Michnik: - Dla mojego pokolenia to w ogóle układ odniesienia - Październik: że można nawet w ramach tego ustroju budować inne scenariusze życia i myślenie. Ale 68 r. to było przekreślenie 56 r. Jeżeli w 56 r. komuniści próbowali zakorzenić się w społeczeństwie poprzez sięgnięcie do tradycji, wartości demokratycznych, to w 68 r. próbowali zakorzenić się poprzez sięgnięcie do tradycji i wartości czarnosecinnych.
Kołakowski: - Ale jedno i drugie było prawdziwe, w tym sensie, że było oparte na rzeczywistej sile tradycji. My często przypominamy sobie tradycję antysemityzmu, który szczególnie był nasilony w ostatnich latach międzywojennych, po śmierci Marszałka. Ale to nie było coś naturalnego. Znałem historyków żydowskich, którzy wcale nie uważali, że ten antysemityzm polski jest czymś odwiecznym i naturalnym. Dlaczego Żydów było tak dużo w Polsce? Właśnie dlatego, że Polska ich jednak utrzymywała w sytuacji, gdzie oni mogli się czuć u siebie. A potem oczywiście wiemy, co się stało. To był proces długotrwały, ale też zakorzeniony jakoś tam w sile tradycji, bo w końcu to był jeden, nie jedyny, ale jeden z objawów po prostu nienawiści narodowej. Nienawidziliśmy i Niemców, i Rosjan, i Żydów, i po części nawet Czechów, chociaż już w mniejszym stopniu. To było zakorzenione w literaturze polskiej. Była nostalgia za dawnymi czasami, które nieodwracalnie przecież minęły. Pamięć nas tworzy jako jednostki i pamięć nas tworzy jako zbiorowości wyróżnione. Cóż możemy na to poradzić? Jesteśmy ofiarami faktu, że istnieje coś takiego jak czas.
Michnik: - W tym czasie jest źródło naszej dumy i źródło naszych lęków, naszego wstydu i jedno, i drugie. Jak to się dzieje, Leszku, że człowiek dochodzi do przekonania, że nic nie jest definitywne? To, co mnie zawsze uderzało w twoim pisarstwie, to jest to, że nigdy nie pozwoliłeś zakwalifikować się w jednoznaczny sposób do jakiejkolwiek opcji czy politycznej, czy filozoficznej, czy ideologicznej. Jeden ze esejów kończysz takim zdaniem: "Oprócz śmierci wszystkie zakończenia są pozorne". Ty potrafiłeś w sobie skonstruować taki system myślenia, gdzie nie ma miejsca na powiedzenie - to jest definitywne i nierewidowalne.
Kołakowski: - Ja myślę, że wszyscy to mają, zwłaszcza w naszych pokoleniach, kiedy tak wiele się zmienia, kiedy mamy poczucie, że nic nie jest pewne, że jutro może być zupełnie inne niż dzisiaj i że - co więcej - wszystko zależy od przypadku.
Michnik: - Leszku, ale...
Kołakowski: - No to ja wcześnie jednak sobie zdałem sprawę z tego, że nie ma żadnych praw w historii.
Michnik: - Jak przeczytałeś w Biblii: "i zginiesz Berio" - i zginął Beria.
Kołakowski: - Tak, tak. Jest Beria w Biblii, więc wszystko jest przypadkiem.
Michnik: - Ale odpowiedzią na tą sytuację rozchwiania jest właśnie ucieczka w dogmat, czy polityczny, czy filozoficzny, w komunizm, w faszyzm, w ortodoksję jakąkolwiek, a ty z tego wyciągnąłeś dokładnie odwrotne wnioski.
Kołakowski: - Tak - niezdolność dawania sobie rady z przypadkiem. Nauczyliśmy się w ostatnich latach z teorii chaosu, że bardzo drobne przyczyny mogą powodować wielkie skutki, to już takie cliché: że jakiś motyl machający skrzydłami gdzieś tutaj może spowodować lawinę w jakichś Himalajach. Tak to jest, nie ma nic bezwzględnie trwałego. Wszyscy żeśmy to sobie uprzytomnili.
Michnik: - Nie wszyscy, to było właśnie kompletnie wyjątkowe. Właśnie w tym kręgu - warszawska szkoła historyków idei, środowisko pisarzy, u Miłosza to jest, u Konwickiego, jest taka postawa dystansowania się od posiadaczy...
Kołakowski: - ...tej ostatecznej prawdy. Ale mimo to jest bardzo ważne, żebyśmy mieli jakieś takie trwałe punkty oparcia w kulturze. Na przykład w Biblii. Ja bardzo byłbym za tym, żeby dużo Biblii uczyć w szkołach, i to nawet w tych starych przekładach - Biblii gdańskiej, gdzie zdarzają się jakieś słowa, których nie rozumiemy. Nie wiemy, co to znaczy słowo "lepak", które jest w Biblii [królowej Zofii], ale tak samo nie wiemy, co to znaczy u Mickiewicza "świerzop", o czym Gałczyński napisał, zabawny wierszyk ("Ofiara świerzopa": Bo gdy spytałem Kridla, co to takiego świerzop, /Kridl odpowiedział: - Hm, może to jaki przyrząd? /Potem pytałem Pigonia, /a Pigon podniósł ramiona.) Natomiast jakieś punkty trwałego oparcia - to jest też bardzo ważne, żebyśmy mieli nie tylko przypadki, ale także jakieś cząstki niezmienne, trwałe.
Michnik: - W Polsce dzisiaj są dzisiaj dwie fundamentalne rany w pamięci. Pierwsza rana, skrótem ją nazwę - Jedwabna, druga rana, skrótem ją nazwę - lustracja. Powiedz, jak byś ty radził ludziom z generacji mojego syna, którzy mają po 20 lat, jak oni powinni o tym myśleć, jak powinni sobie z tym radzić?
Kołakowski: - Łatwo powiedzieć, jak moglibyśmy ich nauczać, korzystając z własnych doświadczeń, to łatwo powiedzieć. Ale jak to robić, to ja nie wiem. Jedwabne - no, nie może być wątpliwości w naszym środowisku co do oceny tej okropności. Możemy najwyżej powiedzieć, że to nie jest coś, w czym cała tradycja polska ma udział. W końcu Polska to nie jest Polska szmalcowników. Ja pamiętam czasy wojenne i żyłem wśród ludzi, którzy codziennie narażali życie, ratując Żydów. Więc nie tylko szmalcownicy, ale ci, którzy Żydów ratowali, i ci także, którzy zabijali szmalcowników. Więc jak we wszystkich ludzkich sprawach są tu dwie strony. I trzeba tę młodzież jakoś wtajemniczać w te sprawy historyczne, zamiast im mówić tylko, co my potępiamy, albo przeciwnie, udawać, że w ogóle nie ma takich spraw, bo my jesteśmy takim pięknym i szlachetnym narodem.
Michnik: - A lustracja?
Kołakowski: - Lustracja to jest osobny temat, o którym ty dużo pisałeś. Ja może nie w stu procentach zgadzałem się z tobą, bo to przecież była jedna z tych rzeczy, które wykorzystywało się po prostu do celów partyjnych, politycznych. Też nie byłbym za tym, żeby byli ubecy siedzieli w rządzie, chyba nikt nie jest. Byłbym natomiast przeciwny takiej wielkiej akcji, która ma na celu prześwietlanie wszystkich życiorysów. Wszyscy mamy rozmaite grzechy na sumieniu i pewnie nie chcielibyśmy, żeby cała ludzkość wszystkie nasze grzechy znała albo też nam nawet wmawiała grzechy, których nie popełniliśmy. To jest polityczna, partyjna afera, w której nie chciałbym brać udziału. Literatura nasza jest tu bardzo pomocna.
Michnik: - No bardzo, jeżeli przeczytać pod tym kątem "Pana Tadeusza". Jacek Soplica to jest przecież opowieść o człowieku, który się zmienił na lepsze. Czy redukując Soplicę do jego grzechu, jesteśmy w porządku w stosunku do prawdy i w stosunku do czegoś, co ty byś nazwał wychowaniem do godności?
Kołakowski: - Oczywiście, że nie możemy tych rzeczy izolować. Mamy przede wszystkim Żeromskiego, który jak gdyby wypominał nam nasze grzechy, nie wyrzekając się w żaden sposób polskiego patriotyzmu. Najlepsi synowie narodu w literaturze nie uciekają od tego, co jest złe w tradycji.
Michnik: - Jeszcze jedna rzecz, która mnie zawsze fascynowała u ciebie. To było takie bardzo chrześcijańskie rozróżnienie grzechu i grzeszników. W tobie jest absolutne "potępienie grzechu", natomiast nie ma znęcania się nad grzesznikiem. Jeśli pozwolisz, to ja przypomnę ci, kiedyś miałeś taki cykl esejów filozoficznych w "Nowej Kulturze" w 1957 r. - "Odpowiedzialność i historia". I tam w pewnym momencie piszesz bardzo jasno - odpowiedzialności indywidualnej w sensie etycznym nie można zwalać na okoliczności. To my odpowiadamy.  Z kolei w twoim eseju "Śmierci Bogów" jest taka bardzo dramatyczna fraza: nie mówmy, że nas okłamano, dlatego że wiedzieliśmy wszyscy dostatecznie wiele, żeby z tego móc wyciągać wnioski. Standardem było mówienie - okłamano nas, a ty wtedy mówiłeś w drugą stronę: nie, nie mówmy, że nas okłamano. Dzisiaj oddajemy hołd tym ludziom, którzy umieli iść, mieli odwagę i rozum, żeby iść pod prąd. Ich szanujemy, a nie tych, co płynęli z prądem i mówili później, że ich okłamano.
Kołakowski: - Tu też są jak we wszystkim dwie strony. Nie powinniśmy zbyt daleko iść w wypowiadaniu: ja jestem odpowiedzialny za cały świat. Bo to nic nie znaczy. Z drugiej strony jednak jest bardzo ważne, żebyśmy sobie uświadamiali własne grzechy. Dlatego ja w końcu przekonałem się, że instytucja spowiedzi jest bardzo dobra, jeżeli ona rzeczywiście działa nie w ten sposób, żeby ludzi besztać, nie w ten sposób, że ksiądz mówi - a co to się stało, że ty już od pięciu lat nie masz dzieci, tylko, że to jest instytucja, która każe nam uświadomić sobie nasze własne zło, nasze własne grzechy. I o tyle ona jest dobra. My się uzdrawiamy duchowo przez to, że rozumiemy nasze własne słowa. Jesteśmy lepsi, jeżeli to potrafimy. Ale oczywiście nie lubimy tego, wolimy sami siebie oszukiwać.
Michnik: - W 56 r. dałeś wywiad dla "Sztandaru Młodych", gdzie na pytanie, jaka jest twoja ulubiona książka, odpowiedziałeś: "Biblia".
Kołakowski: - Chyba nic w tym nie ma sensacyjnego.
Michnik: - W 56 r. w "Sztandarze Młodych" nie była to odpowiedź standardowa.
Kołakowski: - To prawda. Mądrość Biblii jest czymś niebywałym zupełnie. Ile razy czytałem Księgę Hioba, to miałem uczucie takiego zadziwienia, jak to możliwe, że ludzie tak dawno byli tacy mądrzy.
--------
Skróty redakcja "Gazety" -- *Leszek Kołakowski (ur. 1927) - filozof i historyk filozofii. Do 1968 r. profesor Uniwersytetu Warszawskiego, usunięty po wydarzeniach marcowych. Po wyjeździe z Polski wykładał w Yale, Berkeley, Chicago i Oksfordzie. Napisał m.in.: "Świadomość religijna i więź kościelna", "13 bajek z Królestwa Lailonii", "Obecność mitu", "Główne nurty marksizmu", "Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań", "Jeśli Boga nie ma...", "Moje słuszne poglądy na wszystko", "Mini-wykłady o maxi-sprawach".
--------
Na klęczkach we włosiennicy?
Katarzyna Kolenda-Zaleska, ("Fakty" TVN), Gazeta Wyborcza 2008-04-29
Czasy komunizmu to czasy łamania ludzkich charakterów. To czasy, gdy szantażem lub groźbą zmuszano ludzi do zachowań, na które w normalnym świecie nie byliby pokuszeni. To przeszłość, która szczęśliwie odeszła. Ale wraca. I teraz ważne jest nie tylko to, co wtedy się zdarzyło, ale także to, co dzieje się dziś --- Na ciężkie próby wystawieni zostali Andrzej Krawczyk, były minister w kancelarii prezydenta Lecha Kaczyńskiego i Michał Boni, minister w kancelarii Donalda Tuska. Historia postawiła ich w sytuacji ekstremalnej, której usiłowali sprostać.
Zachęcanie ich do publicznej ekspiacji i rozgrzebywania starych ran - bo przecież nie popełnili żadnej zbrodni, nikogo nie skrzywdzili - to zmuszanie ich do powtarzania i przeżywania wciąż na nowo tamtej sytuacji. Przecież to oni byli ofiarami, a nie katami.
Z przeszłością można się mierzyć na różny sposób. Dotyczy to nie tylko tych, którzy przeżywają swoje prywatne piekło, ale także tych, od których dziś zależy ich przyszłość. Gdy Michał Boni wyznał swoje grzechy, wydawało się, że jego kariera publiczna została zakończona, choć trudno znaleźć lepszego specjalistę od problemów społecznych. Jednak Donald Tusk potrafił się wznieść ponad przeszłość. Nie ukrywał, że wyznanie Michała Boniego było dla niego wstrząsem. Ale nie postawił się w roli ostatecznego sędziego. Gdyby wybrał inną drogę, byłoby to zwycięstwo tamtego systemu zza grobu. Nawet zżymając się na patos, można powiedzieć, że wybrał drogę przebaczenia.
Lech Kaczyński wybrał inną drogę. Andrzej Krawczyk pod wpływem gróźb wobec rodziny zgodził się na współpracę ze służbami, ale w niezwykle odważnym geście nigdy tej współpracy nie podjął. Prezydent jednak wyrzucił go z pracy urażony w swej prezydenckiej dumie. Teraz chce Krawczyka pozbawić kolejnej możliwości pracy. W RMF FM prezydent przyznał, że w sporze między MSZ a jego kancelarią chodzi właśnie o Andrzeja Krawczyka, który miał zostać ambasadorem Polski na Słowacji. Nie chodzi o kompetencje tego dyplomaty, ale o osobiste odczucia prezydenta wobec niego. Andrzej Krawczyk nie wyspowiadał się Lechowi Kaczyńskiemu z przeszłości. Ale przecież karę już poniósł, a prezydent zerwał z nim znajomość. Teraz karze go po raz drugi. Co jeszcze ma zrobić Andrzej Krawczyk, aby w końcu mógł normalnie funkcjonować i pracować w dyplomacji, do czego jest stworzony. Jakich jeszcze aktów skruchy zażąda od niego głowa państwa? Czy na przykład marsz na klęczkach we włosiennicy do współczesnej Canossy, która mieści się w Pałacu Namiestnikowskim przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, byłby wystarczającym aktem ostatecznego upokorzenia?
Chcemy żyć w państwie sprawiedliwym i w takim, w którym zasada miłości i miłosierdzia wobec człowieka jest ważniejsza niż osobiste urazy. A tymczasem prezydent skazuje takich ludzi jak Andrzej Krawczyk na bezterminową publiczną banicję. Przecież to zwyczajnie i po ludzku okrutne. Okrutni byli esbecy zmuszający do współpracy, dziś okrucieństwo wraca, ale ubrane w inną postać.
Są różne drogi rozliczeń z przeszłością. Wybieram drogę Tuska, który daje szansę. Odrzucam okrucieństwo, ono nigdy nie prowadziło do dobra, lecz zawsze do zła.

LA COSTITUZIONE POLACCA DEL 3 MAGGIO 1791: FRA TRADIZIONE E MODERNITÀ
di Beata María Palka, Revista Electrónica de Historia Constitucional, Número 6 - Septiembre 2005
- leggi il testo intero .... Significativo era perfino lo stesso nome con cui veniva chiamata l’Unione polacco-lituana, la Respublica. Il termine Respublica, era infatti uno dei più diffusi nell’antico linguaggio politico polacco, anche se il suo significato non era univoco. Esso spesso costituiva un sinonimo di Stato polacco e veniva usato alternativamente al termine regnum: si può osservare che mentre nei primi secoli dell’esistenza dello Stato polacco prevaleva quest’ultimo, nel XVI secolo come regola veniva ormai usato il termine Respublica. [3] (La nozione Regnum Polonia veniva comunque utilizzata anche nel XVII e XVIII secolo, per esempio nei titoli di compendi di giuristi) Il suo contenuto era determinato da diversi fattori, tra cui: la crescita del potere della nobiltà nello Stato, l’indebolimento della posizione del monarca, la lotta per il potere in seno agli ordini riuniti nel parlamento, la riforma e la controriforma, l’unione con la Lituania e problemi dell’integrità territoriale del nuovo Stato polacco-lituano (detto anche “di Entrambe le Nazioni”). Nonostante le diversità dei significati che venivano attribuiti al termine Respublica è, comunque, possibile individuare la presenza di certi contenuti fissi dello stesso [4]. (Generalmente il termine “Respublica” (Rzeczpospolita) aveva un triplice significato: lo Stato, gli ordini parlamentari (il re ed entrambe le camere), la comunità dei nobili. Nella realtà polacca i nobili s’identificavano completamente con lo Stato; lo componevano, ne erano i padroni e gli eredi.) La Respublica era sinonimo di Stato sovrano e unito, centro degli interessi politici ed economici supremi, la comunità territoriale da tutelare con tutte le forze. Già nell’epoca del Rinascimento essa veniva percepita come sinonimo di libertà, come “creatura perfetta” dove ad ogni nobile apparteneva il potere supremo. La più importante ed immutabile caratteristica della Respublica era la sua sovranità e l’unità, che permetteva di “riunire stati, provincie, nazioni e ordini” che ne facevano parte. Durante il Rinascimento un Corpus Reipublicae era spesso visto come una costruzione sovracetuale composta da persone publicae (re, senato e nobiltà), personae mediae (borghesia e contadini) e personae privatae (servi, vagi, mendici, iudaci, pagani) [5]. L’unità e l’integrità quale elemento costitutivo del termine Respublica riuscirono a resistere sia agli eccessi della democrazia nobiliare sia a qualche contestazione lituana causata dalla modificazione della costruzione statale federale, risultato del trattato dell’Unione di Lublino di 1569 [6]. (L’Unione istituì una confederazione di “due nazioni”, sotto un sovrano eletto da entrambe che portava il titolo di re di Polonia e granduca di Lituania, una dieta bicamerale congiunta e uffici amministrativi duplici a tutti i livelli. Furono mantenuti gli statuti lituani, come pure l’antica lingua bielorussa in uso nei documenti ufficiali, anche se, data la polonizzazione linguistica della nobiltà lituana, il polacco finì per soppiantarla. I due stati erano uniti da un’unione doganale e monetaria, ma mantenevano ciascuno il proprio tesoro, così come continuarono a esservi due eserciti distinti e separati, e la gestione di determinati affari esteri rimase prerogativa della cancelleria lituana.  Si trattava insomma di una federazione sui generis, che gli scrittori politici dell’epoca citavano come il “solo esempio classico” di unione fra due stati.). La dieta del Lublino stabiliva infatti che la Respublica “… ormai, non sarà più divisa ma una cosa sola, e riunisce due nazioni e due stati in un solo popolo” [7]. (Nelle rappresentazioni dell’epoca la Respublica veniva spesso raffigurata sotto  forma di edificio: il re con la corona in capo e il primate (interrex) nell’abito pontificio costituivano „basis Reipublicae”, gli stemmi delle terre polacche e lituane erano „fundamenta Reipublicae”, e la stessa Respublica veniva personificata dalla donna seduta in cima, tra i simboli dello Stato polacco e lituano, che tiene nelle mani la spada e la croce). Il processo di graduale restrizione della “tota communitas Reipublicae”, che avvenne attraverso l’emarginazione della borghesia e dei contadini (anche se realizzata non senza resistenze) fece sì che già nel XVI secolo la Respublica cominciasse ad essere identificata esclusivamente con l’espressione “nazione nobiliare”. Tale tendenza è visibile anche nella lotta per l’eliminazione dei residui del carattere patrimoniale del potere, nella diffusione della teoria del “governo misto” [8], ma soprattutto essa si manifesta attraverso il conflitto permanente “inter maiestatem et libertatem”, tra il re e la “nazione” nobiliare, avviando così il processo di sottomissione del monarca ai ceti, e della creazione della Repubblica nobiliare.... 
VERSO LA MONARCHIA COSTITUZIONALE: CRISI DELL’ ORGANIZZAZIONE POLITICA E L’AVVIO DELLE RIFORME -- La crisi verificatasi in tutta l’Europa nel corso del Seicento colpì in maniera particolarmente forte lo stato polacco-lituano segnando una svolta nella sua storia. Il XVII secolo fu, infatti, per L’Unione, un età di guerre: la lotta contro cosacchi, russi, svedesi e turchi aveva indebolito la struttura della società che, per la prima volta dopo secoli, si vide esposta a conflitti interni e all’occupazione straniera. I lunghi decenni di guerre combattute sul suolo lituano e polacco avevano mandato in rovina l’economia del paese, già in grave difficoltà a causa della sua arretratezza e del rallentamento generale dell’economia europea; enormi furono, inoltre, le perdite culturali dovute alla distruzione e al saccheggio.

Communist Secret Services

• Debate
• From the press
• Stasi archives
• Securitate
• Links

Polska promuje w UE Wschód
Dominika Pszczółkowska, Bruksela, Gazeta Wyborcza, 2008-04-29 
Polski rząd chce stworzyć unię ze wschodnimi sąsiadami UE, w której pracach mogłaby uczestniczyć także Rosja --- Wstępną propozycje w tej sprawie ma dzisiaj przedstawić swym kolegom - ministrom spraw zagranicznych 27 państw -Radosław Sikorski. W ten sposób Polska chce przywrócić równowagę w stosunkach z sąsiadami UE. Warszawa i inne stolice obawiają się bowiem, że Unia na rzecz Morza Śródziemnego, którą w marcu na ostatnim szczycie UE przeforsował prezydent Nicolas Sarkozy, może sprawić, że zbyt dużo uwagi i środków zostanie skierowanych na południowych sąsiadów UE.
Już w marcu premier Donald Tusk zapowiadał, że w zamian za zgodę na projekt śródziemnomorski zaproponuje podobny na Wschodzie. Szczegóły podczas szczytu w czerwcu. Prace nad pomysłem trwają. Warszawa konsultuje się m.in. z Paryżem, który za kilka miesięcy obejmie przewodnictwo w UE, Berlinem, Sztokholmem, krajami Europy Środkowej.
Nowością w stosunku do obecnej polityki sąsiedztwa UE ma być m.in. włączenie do niej Rosji, jeśli ta będzie chciała uczestniczyć w jakimś konkretnym projekcie. Dotychczas polityka sąsiedztwa, w której uczestniczą kraje od Ukrainy po Maroko, nie pozwalała na finansowanie z europejskich środków lepszej ochrony granic między obcymi państwami, np. Ukrainą a Rosją. Tymczasem ochrona tych granic leży w interesie UE, bo przez nie trafiają do Unii nielegalni imigranci. Ten argument może przemówić do partnerów z UE. Inne projekty otwarte na partnerów spoza UE mogą dotyczyć ochrony środowiska lub współpracy młodzieży.
Włączenie Rosji może być posunięciem, które zachęci do projektu Ukrainę. Ta bowiem niechętnie uczestniczy w unijnej polityce sąsiedztwa. Nie chce być wrzucana do tego samego worka co kraje - w jej mniemaniu - peryferyjne jak Gruzja.

EU DEBATE ON CRIMES OF COMMUNISM REVEALS 'OLD,' 'NEW' DIVISIONS
By Ahto Lobjakas (Ahto Lobjakas is an RFE/RL correspondent based in Brussels.), RFE/RL NEWSLINE Vol. 12, No. 78, Part II, 24 April 2008
Can communism be compared to Nazism? Does communism's record deserve as unequivocal a condemnation as that of Nazism? And should communism's modern-day adherents and apologists be rejected as firmly by Europe's political mainstream as those of Nazism?
       The debate over the historical record of communism simmers on in the European Union. Forced onto the bloc's agenda by its new ex-communist member states, the issue was most recently broached at a European Parliament debate in Strasbourg on April 21.
       Reflecting deep-seated divisions among member states and political camps, the parliament ultimately failed to agree on a common declaration. Some argued that charging communism -- at least, in its Stalinist incarnation -- with crimes against humanity would provide long-overdue historical justice. Others, however, saw it as an attempt to rewrite history for populist gain.
       These questions go to the heart of the divisions which still linger in Europe between the EU's old and new member states. Most of the "old" countries tend to see no need for a new historical reckoning. The Soviet Union is seen as an ally in defeating Nazi Germany, and communist parties still exist.
       The new member states, however, tend to view the issue as a critical part of reuniting the continent. Throughout the Soviet bloc, communist oppression cost the lives of millions of people, deprived the rest of freedom, and placed their countries behind the Iron Curtain for half a century.
       This line of argument also has more than a whiff of antagonism toward Russia, whose outgoing president, Vladimir Putin, has called the collapse of the Soviet Union "the greatest political catastrophe of the 20th century."
       For those seeking to condemn communism for crimes against humanity, it's been an uphill battle. The strongest resistance comes from the EU's political left. Jan Marinus Wiersma, a Dutch socialist and a leading figure in the EU's socialist group, attacked what he described as "party-political interpretations of history."
       "All too often, differing interpretations can lead to different visions, different ways of understanding things, and sometimes xenophobia [and nationalism]," he said. "This is extraordinarily dangerous in a Europe which is characterized by diversity, that includes ethnic diversity. There are no simple answers to difficult historical questions. Let's not overlook this, because quite often, people have a populist interpretation of history."
       Wiersma attacked attempts at drawing "facile or glib comparisons" between totalitarian regimes -- without once, however, identifying either by name. He said such debates have no place on the EU's agenda.
       The leader of the smaller European United Left, French politician Francis Wurtz, was more outspoken. He rejected the idea of a "Nuremberg of ideologies" and said putting Soviet-era crimes on a par with those of Nazism "relativizes" the Holocaust and other Nazi atrocities. Even if lawmakers could find a common stance on the issue, the best the body could do formally is pass a moral judgment on communism. The real powers on such matters lie with the member states.
       In April 2007, EU justice ministers passed a law making it a criminal offense to publicly condone, deny, or trivialize "genocide, crimes against humanity, and war crimes" -- provided such crimes were recognized as such by the Nuremberg Tribunal of 1945 or the statute of the International Criminal Court of 2002. Neither makes any reference to communist crimes. The EU's executive, the European Commission, has been instructed to study whether the need exists to augment the list of crimes.
       On April 21, Vice President Jacques Barrot told the parliament additional measures are for individual member states to decide. "During the hearing, a group of participants suggested in a document a great number of measures," Barrot said. "The [European] Commission has noted this call for a greater European involvement, but it must be stressed that each member state itself must find its own way of addressing this issue. The European Union cannot substitute itself for these national processes. The European Union does not have much competence to act in this area."
       The EU's role, Barrot says, should be restricted to "facilitating dialogue and the exchange of views." In his two statements, Barrot never once invoked either Nazism or communism by name.
       During the debate, deputies from Poland, Lithuania, the Czech Republic, Estonia, and elsewhere in Eastern Europe angrily recounted atrocities from their countries' communist pasts. They argued that the mass executions of political opponents and deportations of civilians that took place under the Soviet yoke must be recognized as an integral part of Europe's troubled history.
       Estonia's Tunne Kelam, a conservative deputy, spoke for most when he argued for a "moral and political assessment" of the legacy of communist regimes equivalent to the judgment passed on that of Nazism. "I am a bit disappointed with the commission's statement, because [its] main theme is that the assessment of communist totalitarianism will be an internal affair of every relevant country," he said. "I'm afraid that's going to deepen [a feeling of] double standards, because clearly, fascism and Nazism are not considered to be an 'internal' matter [for] any of the EU member states. Every emergence of neo-Nazism, or racism, is viewed as a direct threat to the common values of Europe."
       Communism, Kelam noted, is by implication not seen as a threat to Europe. Its victims therefore, remain "second- or third-class victims," he said.
       The new member states have received a generally sympathetic hearing among the EU's political right.
------------
E in RUSSIA? Seventy Years Later, Stalin's Image Softening + Victims Of Stalin's Campaigns Remember + In Stalin's Birthplace, Forgiving And Forgetting + RFE/RL's Russian Service Remembers The Terror + A Fear That Spared No One